در یک گلخانه ۱۰۰۰ متری با مدیریت درست، از گوجه‌فرنگی حدود ۲۰ تا ۳۰ تن محصول در یک دوره کشت به دست می‌آید (تقریبی). در کشت هیدروپونیک این رقم می‌تواند به ۳۰ تا 45 تن هم برسد (تقریبی). این عدد ثابت نیست و به رقم، کیفیت تغذیه ، دما (سرمایش و گرمایش)، آبیاری و مدیریت آفات و بیماریها دارد. گلخانه‌ای که خوب اداره شود، هر سال به بالای بازه تولید نزدیک‌تر می‌شود. در این مقاله می‌بینید هر متر مربع و هر بوته چقدر محصول می‌دهد، چه عواملی عدد را بالا یا پایین می‌برند و چطور بهره‌وری کشاورزی خود را در گلخانه بسنجید. رقم‌ها را ساده و بدون پیچیدگی می‌گوییم تا بتوانید گلخانه خودتان را با آن مقایسه کنید. حالا سوال اصلی این است: گلخانه شما در حال حاضر کجای این بازه ایستاده است؟
میزان تولید گوجه گلخانه‌ای در ۱۰۰۰ متر چقدر است؟
عدد دقیق به نوع کشت بستگی دارد. پس اول باید بدانید گلخانه شما خاکی است یا هیدروپونیک. در ادامه هر دو را جدا می‌بینید.
عملکرد در کشت خاکی
در کشت خاکی، یک گلخانه ۱۰۰۰ متری با مدیریت خوب حدود ۲۰ تا ۳۰ تن گوجه‌فرنگی در یک دوره کشت تولید می‌کند (تقریبی). یعنی هر متر مربع حدود ۲۰ تا ۳۰ کیلو. این بازه با عددی که در مقاله درآمد گلخانه ۱۰۰۰ متری آمده هم‌خوان است. اگر خاک گلخانه سال‌ها بدون تغذیه و تناوب کشت شده باشد، شوری و بیماری‌های خاکزاد عملکرد را به پایین بازه یا کمتر از آن می‌رساند. برعکس، گلخانه‌ای که خاکش آزمایش و اصلاح می‌شود و آبیاری قطره‌ای دارد، راحت‌تر به بالای بازه می‌رسد. پس اگر تولیدتان از ۲۰ تن کمتر است، اول سراغ خاک و آب بروید، نه سراغ تعداد بوته. خیلی وقت‌ها یک آزمایش ساده آب و خاک، جواب ماه‌ها دردسر را روشن می‌کند و هزینه‌اش هم کم است.
عملکرد در کشت هیدروپونیک
در کشت بدون خاک، گوجه گلخانه‌ای در ۱۰۰۰ متر معمولا ۳۰ تا 45 تن محصول می‌دهد (تقریبی). دلیلش این است که آب و کود دقیقا به ریشه می‌رسد و با حذف خاک بیماری‌های خاکزاد وجود ندارد. در عوض، راه‌اندازی گران‌تر است و یک اشتباه کوچک در تغذیه زود دیده می‌شود. اگر برای کشت بدون خاک تجربه و سرمایه کافی ندارید، شروع با کشت خاکی منطقی‌تر است. جدول زیر دو روش را کنار هم می‌گذارد. برای مقایسه با محصولی دیگر، تولید خیار در همین مساحت را در میزان تولید خیار گلخانه‌ای در ۱۰۰۰ متر ببینید.
| ویژگی | کشت خاکی | کشت هیدروپونیک |
| تولید در ۱۰۰۰ متر (تقریبی) | ۲۰ تا ۳۰ تن | ۳۰ تا 45 تن |
| تولید هر متر مربع (تقریبی) | ۲۰ تا ۳۰ کیلو | ۳۰ تا 45 کیلو |
| خطر بیماری ریشهای و آفات خاک زاد | بیشتر | نزدیک صفر |
| نیاز به دقت در تغذیه | متوسط | زیاد |
تولید هر متر مربع و هر بوته چقدر است؟
اگر عدد کل برایتان مبهم است، آن را به بوته و متر مربع بشکنید. با این کار بهتر می‌فهمید گلخانه شما کجا ایستاده است.
چند بوته در ۱۰۰۰ متر جا می‌گیرد؟
در یک گلخانه ۱۰۰۰ متری، بعد از کم کردن راهرو و فضای کار، معمولا حدود ۲۵۰۰ تا ۳۵۰۰ بوته گوجه کاشته می‌شود (تقریبی). تراکم به رقم بستگی دارد. ارقام بلند رشد با داربست عمودی و یک ساقه اصلی تراکم بیشتری را تحمل می‌کنند. اگر بوته‌ها را خیلی نزدیک بکارید، نور به برگ‌های پایین نمی‌رسد، رطوبت بالا می‌رود و بیماری قارچی زودتر می‌آید. اگر هم خیلی دور بکارید، بخشی از فضای گلخانه خالی می‌ماند. تراکم درست یعنی هر بوته به اندازه کافی جای نور و هوا داشته باشد و کارگر بتواند راحت کنار آن کار کند. این را هم در نظر بگیرید که بوته بیشتر همیشه به معنی محصول بیشتر نیست.
هر بوته چند کیلو محصول می‌دهد؟
هر بوته گوجه گلخانه‌ای در یک دوره کشت کامل حدود ۶ تا ۱۲ کیلو محصول می‌دهد (تقریبی). این عدد از تقسیم ۲۰ تا ۳۰ تن بر ۲۵۰۰ تا ۳۵۰۰ بوته به دست می‌آید. بوته‌های قوی و سالم در کشت بلندمدت می‌توانند از این بازه هم بیشتر بدهند، ولی بوته ضعیف یا بیمار گاهی به نصف آن هم نمی‌رسد. پس به جای شمردن فقط کل تناژ، هر چند هفته محصول چند بوته را وزن کنید و میانگین بگیرید. این کار نشان می‌دهد تولید در مسیر درست است یا باید زودتر وارد عمل شوید، پیش از آن که فصل تمام شود. وزن‌کشی را همیشه با همان ترازو و در همان ساعت از روز انجام دهید. یک دفترچه ساده کنار گلخانه برای ثبت این اعداد کافی است و نیازی به نرم‌افزار ندارد.
سخن پایانی
میزان تولید گوجه گلخانه‌ای در ۱۰۰۰ متر، با رقمی حدود ۲۰ تا ۳۰ تن در کشت خاکی و ۳۰ تا 45 تن در هیدروپونیک (تقریبی)، یک هدف قابل پیگیری است، نه یک شانس. رقم درست، هرس منظم، دما و رطوبت کنترل‌شده و تغذیه مناسب و به‌موقع، چهار پایه‌ای هستند که عدد شما را تعیین می‌کنند. بهتر است از همین فصل، وزن محصول را ثبت کنید. تیم کرانه نیلگون افق هم در این مسیر کنار کشاورزان است.
سوالات پرتکرار
دوره کاشت تا پایان برداشت گوجه گلخانه‌ای چند ماه است؟
اولین برداشت معمولا ۶۰ تا ۷۵ روز بعد از انتقال نشا شروع می‌شود (تقریبی). در کشت بلندمدت، برداشت می‌تواند تا ۷ یا ۸ ماه ادامه پیدا کند (تقریبی). طول دوره به رقم، دما و مدیریت بوته بستگی دارد.
گوجه گلخانه‌ای چند برابر گوجه زمین باز محصول می‌دهد؟
در زمین باز، تولید گوجه معمولا چند کیلو در هر متر مربع است، ولی در گلخانه خاکی به ۲۰ تا ۳۰ کیلو می‌رسد (تقریبی). یعنی گلخانه خاکی حدود ۴ تا ۶ برابر محصول در همان مساحت می‌دهد (تقریبی).
کشت پاییزه بهتر است یا بهاره؟
کشت پاییزه چون دوره برداشت بلندتری دارد، معمولا تولید کل بیشتری می‌دهد، ولی هزینه گرمایش زمستان را هم دارد. کشت بهاره کوتاه‌تر و ارزان‌تر است، اما تولید کمتری دارد. انتخاب به امکانات گلخانه شما بستگی دارد.
برای رسیدن به تولید بالا حداقل چه امکاناتی در گلخانه لازم است؟
دستیابی به تولید بالا حداقل به سیستم گرمایش و تهویه، آبیاری قطره‌ای، داربست محکم و ابزار ساده اندازه‌گیری دما، تغذیه کافی و با کیفیت و رطوبت نیاز دارید. بدون این‌ها، حتی بهترین رقم هم به بازه ۲۰ تا ۳۰ تن نمی‌رسد.
برای ادامه مسیر
اگر می‌خواهید گلخانه خود را بسنجید و بازه تولیدش را بالاتر ببرید، ثبت وزن محصول را از همین فصل شروع کنید. سوال یا تجربه‌ای دارید؟ آن را برای ما بنویسید تا در مقاله‌های بعدی به آن پاسخ دهیم.